ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΟΥΛΙΓΚΑΝΙΣΜΟΥ
Εισαγωγή
Ως χουλιγκανισμός αναφέρεται η ανάρμοστη και βίαιη συμπεριφορά οπαδών αθλητικών ομάδων που οδηγεί στη διατάραξη της τάξης. Εκφάνσεις χουλιγκανισμού συνήθως θεωρούνται πράξεις όπως η υβριστική συμπεριφορά σε γήπεδα κατά τη διάρκεια αγώνων πολλές φορές με ρατσιστική διάθεση, η επιθετική συμπεριφορά σε αυτούς τους χώρους, οι εισβολές οπαδών στον αγωνιστικό χώρο πολλές φορές με βίαιες διαθέσεις, οι ομαδικές συγκρούσεις οπαδών εντός και εκτός γηπέδων καθώς και δολοφονίες που γίνονται μεταξύ οπαδών που τάσσονται υπέρ διαφορετικών ομάδων.
Ο όρος χρησιμοποιείται πολύ συχνά για να
περιγράψει την συμπεριφορά των οπαδών σε αγώνες ποδοσφαίρου. Με αυτόν τον
τρόπο δηλώνονται βανδαλισμοί και ομαδικές συγκρούσεις που λαμβάνουν χώρα πριν,
κατά τη διάρκεια, ή μετά από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα, αλλά δεν είναι λίγες οι
φορές που προκαθορισμένες συγκρούσεις μεταξύ οπαδών γίνονται ανεξάρτητα από
τους αγώνες ή με αφορμές αγώνες άλλων αθλημάτων.
Που,
πότε και πως γεννήθηκε ο
χουλιγκανισμός - Ετυμολογία του όρου
Ο χουλιγκανισμός λέγεται ότι ξεκίνησε στην Αγγλία στα τέλη το 19ου αιώνα, όταν άνθρωποι που χαρακτηρίζονταν σκληροί προκαλούσαν αναταραχές. Η πραγματική της έννοια όμως βρίσκεται τη δεκαετία του 1890 όπου ο όρος "hooliganism" που χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει τη συμπεριφορά συμμοριών των δρόμων που προσπαθούσαν να φέρουν υπό την κατοχή τους διάφορες συνοικίες της Βρετανίας.. Η χρήση του όρου εμφανίζεται σε μια αναφορά της Αστυνομίας του Λονδίνου το 1898, αλλά ενδεχομένως δεν είναι η πρώτη.
Μια θεωρία που έχει επικρατήσει αναφέρει
πως ο όρος πάρθηκε από το όνομα του Patrick Hooligan ο οποίος
ήταν Ιρλανδός βάνδαλος που έμενε στο Λονδίνο. Έτσι επικράτησε ως όρος
“hooligans” το όνομα Ιρλανδών αγωνιστών
Ενάντια στους Άγγλους. Μια άλλη θεωρία αναφέρει πως ο όρος προέρχεται από τον
απολίτιστο τρόπο ζωής μιας ιρλανδικής αγροτικής οικογένειας. Άλλη θεωρία
υποστηρίζει ότι ο όρος πάρθηκε από μια συμμορία του δρόμου στο Ίσλινγτον του
Λονδίνου που είχε το όνομα "Χούλι" Τέλος, υπάρχει και μια θεωρία που
υποστηρίζει ότι ο όρος βασίζεται στην ιρλανδική λέξη "houlie" που
χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει ένα έκλυτο πάρτι.
Σήμερα αυτό το όνομα έχει συνδεθεί με φανατικούς
οπαδούς που δε διστάζουν να αναπτύξουν παραβατική συμπεριφορά για την τιμή της ποδοσφαιρικής
ομάδας τους.
Ιστορία του χουλιγκανισμού
Το ποδόσφαιρο στην Αγγλία προήλθε από
παραδοσιακές εκδηλώσεις που περιλάμβαναν παιχνίδι με μια μπάλα που είχαν συνήθως
μαζική συμμετοχή από τους κατοίκους της περιοχής όπου λάμβανε χώρα. Γενικά
σκοπός ήταν συνήθως η μεταφορά της μπάλας από ένα σημείο της πόλης σε ένα άλλο
ή η κατοχή της μπάλας από έναν συμμετέχοντα μέχρι κάποια προκαθορισμένη
διάρκεια. Η μαζική συμμετοχή υποδηλώνει τις βίαιες συγκρούσεις που ξεσπούσαν
πολλές φορές σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις. Από το 1314 ακόμη, ο βασιλιάς Εδουάρδος
Β' της Αγγλίας, απαγόρευσε τέτοιου είδους εκδηλώσεις διότι όπως αναφέρει μπορεί
να προκαλούσαν κοινωνικές αναταραχές ή και προδοσία.
Στην ίδια χώρα και αφού οι
πρώτοι κανόνες του σύγχρονου ποδοσφαίρου είχαν εδραιωθεί, σημειώθηκαν μεγάλες
αναταραχές μετά τον αγώνα της Preston North End με την Aston Villa. Οι δύο ομάδες λιθοβολήθηκαν και
χτυπήθηκαν άσχημα με ξύλα και αναφέρεται ότι ένας παίκτης της Preston έμεινε αναίσθητος. Τον επόμενο
χρόνο καταγράφηκαν συμπλοκές μεταξύ οπαδών της Preston με οπαδούς της Queen’s Park Rangers (QPR) καθώς το 1905 κάποιοι υποστηρικτές της
Πρέστον δικάστηκαν για χουλιγκανισμό μετά τον αγώνα της ομάδας με την Blackburn. Μεταξύ τους ήταν και μια
"μεθυσμένη και εκτός τάξης" 70χρονη γυναίκα.
Στο διάστημα του μεσοπολέμου δεν
καταγράφηκαν αντίστοιχα φαινόμενα, αλλά κατά τη δεκαετία του 1950 εμφανίστηκε η
μόδα των Mounts και αυτή των
Rockets που όπως
αναφέρεται ομάδες κάθε παράταξης είχαν συγκρούσεις μεταξύ τους, με αφορμή
διαφορές στην ιδεολογία και στον τρόπο εμφάνισης. Τέτοιου είδους αντιθέσεις
όξυναν το κλίμα μεταξύ των οπαδών αντιπάλων ομάδων και εμφανίστηκε ένα νέο κύμα
χουλιγκανισμού. Το 1956, οπαδοί της Liverpool FC. και της,
επίσης από την πόλη του Liverpool, Everton, έλαβαν μέρος σε διάφορα
περιστατικά καταστροφής τρένων.
Την δεκαετία του 1960 ο χουλιγκανισμός
έγινε πολύ σοβαρό πρόβλημα. Από το 1965 αναφέρονται κάθε χρόνο
κατά μέσο όρο περίπου 25 περιστατικά χουλιγκανισμού στην Αγγλία . Αυτό οδήγησε
την Αγγλική Κυβέρνηση για ένα νομοσχέδιο που να προβλέπει ριζικές
αλλαγές στο μέχρι τότε σύστημα. Το νομοσχέδιο ονομάστηκε Πράξη για τους Θεατές
του Ποδοσφαίρου (Football Spectators Act) και τέθηκε σε εφαρμογή από το
1989. Ήταν ένα συνολικό σχέδιο δράσης που προέβλεπε για πρώτη φορά τη
συνεργασία κράτους, αστυνομίας, ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας και συλλόγων.
Το νομοσχέδιο προέβλεπε: Απαραίτητη χρήση των καμερών στο γήπεδο, κατάργηση των θέσεων για όρθιους θεατές, απαγόρευση πώλησης αλκοόλ στο γήπεδο, κάρτα φιλάθλου που υποχρεούταν κάθε ομάδα να εκδίδει, κάθε σύλλογος έπρεπε να γνωρίζει τα πλήρη στοιχεία κάθε μέλους των οπαδών που ανήκαν σε σύνδεσμο της ομάδας. Ο νόμος επίσης απαγόρευε την είσοδο ‘αγνώστων’ ατόμων στους αγωνιστικούς χώρους και η αστυνομία θα συλλάμβανε όποιον φίλαθλο που έμοιαζε με skinheands ή φορούσε φθηνά ρούχα με αποτέλεσμα οι χούλιγκανς να αλλάξουν στιλ στα ρούχα και φορούν ακριβά και επώνυμα ρούχα και κάποιοι από αυτούς την δεκαετία του 1980 έκλεβαν ρούχα από ακριβές μπουτίκ, τον 21ο αιώνα ντύνονται με ακριβά ρούχα και χρυσά κοσμήματα.
Η συνεργασία ήταν εξαιρετική από όλους τους φορείς, ενώ οι ταραξίες οδηγούνταν στις φυλακές. Σε περίπτωση μάλιστα που το αδίκημα ήταν μεγαλύτερο, προβλεπόταν ως ποινή η παρουσία στο αστυνομικό τμήμα την ώρα του αγώνα και προφανώς η απαγόρευση εισόδου στο γήπεδο.
Βασική σελίδα στην ιστορία του χουλιγκανισμού
θεωρείται η μακροχρόνια αντιπαλότητα μεταξύ των Άγγλων και των Γερμανών οπαδών,
η οποία κορυφώθηκε στα τέλη του
1980 με αποτέλεσμα να έχουν την χειρότερη φήμη μέχρι τα τέλη του 1990.
Σταθμοί στην ιστορία του χουλιγκανισμού , καταγράφονται τα επεισόδια, στο
Χέιζελ των Βρυξελλών το 1985 για τον τελικό Κυπέλλου Πρωταθλητών, που είχε ως
αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο 39 οπαδών, αλλά και στο Χίλσμπορο το 1989, με
θύματα 96 ψυχές.
Στην
ήπειρο της Αμερικής έχουν καταγραφεί φαινόμενα χουλιγκανισμού από το 1964.
Εκείνη τη χρονιά στο Περού σκοτώθηκαν περισσότεροι από 300 και τραυματίστηκαν
500 σε έναν αγώνα μεταξύ Αργεντινής και Περού, προκριματικό για τους
Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο. Στην Αργεντινή σκοτώθηκαν περίπου 70 άτομα σε
έναν ποδοσφαιρικό αγώνα στο Μπουένος Άιρες, αφού κάποιοι πετούσαν καιόμενα
κομμάτια χαρτιού στις κερκίδες. Αναφέρεται ότι έχουν σκοτωθεί στην Αργεντινή 40
άτομα από το 1992 ως το 2002 σε συγκρούσεις που σχετίζονται με χουλιγκανική συμπεριφορά.
Το 1969, μεταξύ Ελ Σαλβαδόρ και Ονδούρα εξεγέρσεις μετά τον ποδοσφαιρικό αγώνα
μεταξύ των εθνικών ομάδων των δύο χωρών δυναμίτισαν τις πολιτικές διαφορές τους
και ένας πενθήμερος πόλεμος ξέσπασε που ονομάστηκε από την αφορμή του Πολέμου
του ποδοσφαίρου. To 1971 στη Βραζιλία σκοτώθηκαν τέσσερις και τραυματίστηκαν
πάνω από 1500 μετά από συγκρούσεις που ακολούθησαν ποδοσφαιρικό αγώνα στο
Σαλβαδόρ.
Στη
δεκαετία του 1970 καταγράφονται φαινόμενα χουλιγκανισμού και στην υπόλοιπη
Ευρώπη πέραν της Αγγλίας. Στην Ιταλία τότε πρωτοεμφανίστηκαν βίαιες πράξεις από
οπαδούς σε γήπεδα ποδοσφαίρου, όπως οι ρίψεις επικίνδυνων αντικειμένων προς
παίκτες και διαιτητές. Το φαινόμενο οξύνεται από τις οργανώσεις των ‘ultras’ που εμφανίστηκαν στα τέλη της
δεκαετίας του 1960 και πολλές φορές σχετίζονται με νεοναζιστική ιδεολογία.
Σκοπός των οργανώσεων αυτών πέρα από την υποστήριξη των ομάδων είναι οι
συγκρούσεις με οπαδών αντίπαλων ομάδων. Στην Ολλανδία, το 1974, ξέσπασαν
συγκρούσεις μεταξύ οπαδών της Ολλανδικής Feyenoord και της Αγγλικής Τottenham στον
τελικό του κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Από εκείνη την περίοδο και μετά ολοένα και
περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζουν έντονα φαινόμενα χουλιγκανισμού.
Μεταξύ τους η Ισπανία, ηΤουρκία, η Νορβηγία, η Πολωνία, η Κροατία, η Ρωσία και
η Ελλάδα.
Σήμερα
οι χούλιγκανς κάνουν φασαρίες εκτός γηπέδων, συνεννοούνται με SMS και
μέσω διαδικτύου για να κάνουν διάφορες φασαρίες και καταστροφές.

No comments:
Post a Comment