Παγκόσμιος χάρτης

Ο παγκόσμιος χάρτης μιας πληγής που δεν επουλώνεται ποτέ…

 Πηγή: Το βήμα – δημοσίευση:  16/07/2000

Κάθε ήπειρος έχει τους δικούς της λόγους για να τα σπάει. Αυτή είναι η νέα θεωρία που φιλοδοξεί να σώσει τα γήπεδα από τη βία. Η καταπολέμησή της κρύβεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των λαών που απαρτίζουν το παζλ του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Ποια είναι αυτά;

Η μπάλα είναι στρογγυλή. Το παιχνίδι διαρκεί 90 λεπτά. Αντε το πολύ 120 συν τα πέναλτι. Από εκεί και πέρα όλα τα άλλα είναι ιστορίες. Ιστορίες ανθρώπων, εθνών, λαών, φυλών, ηπείρων.

Μόλις τελείωσε το Euro 2000, κάποιος πικραμένος άγγλος ανταποκριτής εξέφρασε την περιστροφική άποψη πως «αν δεν υπήρχαν επεισόδια, το ποδόσφαιρο δεν θα ήταν ο βασιλιάς των σπορ, αλλά και πάλι, αν το ποδόσφαιρο δεν ήταν τόσο σημαντικό για τη ζωή τόσο πολλών ανθρώπων, δεν θα δημιουργούνταν επεισόδια».

Και όλοι έκτοτε άρχισαν να προβάλλουν καρέ καρέ τα πλάνα με τους Άγγλους, τους Γερμανούς και όλους τους υπόλοιπους ανώνυμους χούλιγκαν που έπαιζαν καρεκλοπόλεμο στους πολιτισμένους δρόμους των Βρυξελλών. Τα τηλεοπτικά πλάνα δεν κατάφεραν να εντοπίσουν την αιτία. Ίσως διότι η βία έχει σχεδόν πάντα την ίδια αισθητική, χρησιμοποιεί την ίδια γλώσσα και τις ίδιες κινήσεις, άσχετα από την εντοπιότητα και τα βαθύτερα κίνητρα που την προκαλούν. Επομένως, σκέφτηκαν οι άνθρωποι της παγκόσμιας ομοσπονδίας, η αποκρυπτογράφησή της πρέπει να κρύβεται στην καταγωγή της.

Αυτή είναι και η νέα άποψη ­ η οποία φαίνεται να κερδίζει όλο και περισσότερους οπαδούς στον χώρο του ποδοσφαίρου: η βία στα γήπεδα μπορεί να εξηγηθεί μόνο αν μέσα από την ιδιαίτερη καταγωγή των χούλιγκαν καταγράψουμε τα κοινωνικά, πολιτιστικά και οικονομικά προβλήματα των εθνών ή των ευρύτερων γεωγραφικών περιοχών τους. Βάσει αυτής της λογικής οι Ευρωπαίοι έχουν τελείως διαφορετικά κίνητρα από τους Νοτιοαμερικανούς, έστω και αν το αποτέλεσμα μετράται πάντοτε σε υλικές ζημιές. Για τους οπαδούς αυτής της θεωρίας υπάρχουν οι εξής τέσσερις κατηγορίες χούλιγκαν:

1) Αυτοί που προκαλούν καταστροφές χωρίς ιδιαίτερη αφορμή, από έλλειψη παιδείας ή για να κάνουν αισθητή την παρουσία τους έξω από τα παράθυρα των «κέντρων λήψεως αποφάσεων».

2) Αυτοί που μεταφέρουν εκτός έδρας εσωτερικές διαφορές και εθνικές αντιπαλότητες.

3) Οι οπαδοί από χώρες με υψηλό ποσοστό ανεργίας και αλκοολισμού.

4) Οι κάτοικοι φτωχών χωρών που βλέπουν τα επεισόδια ως φυσική προέκταση ενός σημαντικού ποδοσφαιρικού αγώνα ή, αλλιώς, ως ενεργό προσφορά των φιλάθλων στον αγώνα των ομοϊδεατών τους ποδοσφαιριστών.

Οι Βαλκάνιοι είναι εδώ

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι φίλαθλοι από ποδοσφαιρικά και πολιτισμικά υποδεέστερες χώρες, όπως η Τουρκία, η Ρουμανία, η Κροατία και γενικά οι βαλκανικές και ανατολικές χώρες της Ευρώπης. Αφορμή που τους προκαλεί συνήθως είναι οποιαδήποτε φάση του αγώνα θυμίζει έναν θανατοποινίτη, ο οποίος, βλέποντας το μοιραίο να πλησιάζει, κάνει μια τελευταία επανάσταση διαμαρτυρίας. Και... όλως τυχαίως οι ποδοσφαιρόφιλοι των χωρών αυτών εξημερώνονται μόνο όταν οι ομάδες τους αρχίζουν να φλερτάρουν με τη νίκη και επακόλουθα με την αναγνώρισή τους από το κατεστημένο.

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει ελάχιστες συμμετοχές σε μεγάλες διοργανώσεις, έχει καταφέρει επάξια με... τη γροθιά της (από το εθνικό πρωτάθλημα και από τις λίγες φορές που μεγάλες ξένες ομάδες επισκέφθηκαν τον Πειραιά, την Τούμπα ή το Ηράκλειο) να συμπεριληφθεί στο γκρουπ των «τρελών βαλκάνιων» φιλάθλων. Μία από τις πιο «λαμπρές» σελίδες μας στο «μαύρο» βιβλίο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας γράφτηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1988, όταν ο ΠΑΟΚ υποδέχθηκε τη Νάπολι του Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα στον επαναληπτικό του 0-1 για το Κύπελλο UEFA. Το παιχνίδι έληξε 1-1, με σκόρερ τον Καρέκα (17') και τον Σκαρτάδο (65'), όμως οι κάμερες κατέγραψαν για πάντα τη βροχή μπουκαλιών που δέχθηκε ο «αργεντινός θεός με το Νο 10» όταν επιχείρησε να εκτελέσει κόρνερ. Αποκλεισμός, εκνευρισμός, έκτροπα, πρόστιμα.

Την 1η Οκτωβρίου 1992 ο ΠΑΟΚ υποδέχθηκε την Παρί Σεν Ζερμέν στη ρεβάνς της εκτός έδρας ήττας με 2-0. Στο ημίχρονο το σκορ ήταν ήδη (και πάλι) 0-2, με γκολ του Γουεά (14') και του Σασί (32'), οπότε οι οπαδοί του κατέληξαν στο λογικό συμπέρασμα ότι όλα είχαν κριθεί και τότε ξεκίνησε το «πάρτι». Το δεύτερο ημίχρονο δεν ξεκίνησε ποτέ λόγω εκτεταμένων επεισοδίων, το ματς κατακυρώθηκε με 3-0 υπέρ της γαλλικής ομάδας, οι Θεσσαλονικείς τιμωρήθηκαν με τριετή αποκλεισμό (ο οποίος μειώθηκε το 1995 σε έναν χρόνο) και οι ξένοι παρατηρητές όρισαν τους φιλάθλους του ΠΑΟΚ σε εκθέσεις που έκαναν τον γύρο του κόσμου ως «εξίσου επικίνδυνους με τους Άγγλους ή τους Γερμανούς χούλιγκαν, μόνο που οι Έλληνες ­ εν αντιθέσει με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ­ μπορούν να αρχίσουν τα επεισόδια και χωρίς να καταναλώσουν σταγόνα αλκοόλ». Ο Δικέφαλος εξέτισε την ποινή του το 1995-1996 ( κατά την όγδοη ­ τυπικά ­ συμμετοχή του στο Κύπελλο UEFA). Η Ελλάδα όμως θεωρείται έκτοτε έδρα «υψηλού κινδύνου».

Θάνατος στα άπιστα σκυλιά

Στη δεύτερη κατηγορία υπάγονται η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Σκωτία και μερικές χώρες οι οποίες έχουν αιώνιες ιερές διαμάχες μεταξύ τους (Ουρουγουάη - Παραγουάη, Βολιβία - Χιλή - Κολομβία, Ιράν - Ιράκ, Νότια - Βόρεια Κορέα, Νιγηρία - Καμερούν). Το θέμα έχει ως εξής: Όταν παίζει η εθνική μιας από αυτές τις χώρες, οι «άμαχοι» πληθυσμοί των υπολοίπων ομάδων δεν κινδυνεύουν. Όταν όμως πρόκειται για συλλογικούς αγώνες του Τσάμπιονς Λιγκ ή του Νοτιοαφρικανικού Πρωταθλήματος ομάδων από διαφορετικές περιοχές, τότε τα πράγματα είναι εξαιρετικά σκούρα. Ένας Άγγλος έξω από ιρλανδική παμπ είναι γενναίος οπαδός, όμως και ένας, λίαν συντόμως, βαριά τραυματισμένος Άγγλος. Καταλανός που θα ανεμίσει περήφανα το μπορντό - μπλε κασκόλ του σε κεντρικό δρόμο της Μαδρίτης θα γίνει αγνοούμενος οπαδός της Μπαρτσελόνα. Απλές αξίες για σύνθετα εθνικά ζητήματα.

Οι οικονομικές, θρησκευτικές και πολιτικές διαφωνίες μεταξύ των χωρών αυτών μεταλλάσσονται σε ανεξίτηλες μπογιές, οι οποίες βάφουν πρόσωπα και μυαλά στο χρώμα της πατρίδας / θρησκείας / ομάδας. Και περιμένουν όλοι υπομονετικά την πρώτη στροφή του δρόμου, το πρώτο φάλτσο σφύριγμα για να λάμψουν τα τσεκούρια του εμφυλίου. Οταν η Ρεάλ Μαδρίτης παίζει στην έδρα της παιχνίδι ευρωπαϊκού θεσμού, τότε οι οπαδοί της Μπαρτσελόνα είναι έτοιμοι να συστρατευτούν με την αλλοδαπή ομάδα προκειμένου να δουν τον αιώνιο αντίπαλό τους να χάνει. (Οπως τότε που ο Παναθηναϊκός αποκλείστηκε από τον Αγιαξ στο ΟΑΚΑ και οι Ολυμπιακοί βγήκαν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν, αλλά σε πιο σοβαρή εκδοχή.) Οι Σκωτσέζοι σε αυτά τα θέματα είναι ακόμη πιο μπροστά: κανείς δεν περιμένει το ντέρμπι για να επιτεθεί στους «αλλόθρησκους» και έτσι οι νεκροί των συγκρούσεων μεταξύ των οπαδών της Ρέιντζερς και της Σέλτικς μετριούνται με τον χρόνο.

Στην Κολομβία ­ τη χώρα όπου εκτελέστηκε ο Εσκομπάρ, την ώρα που κατέβαινε από το αεροπλάνο, επειδή έχασε ένα πέναλτι στο Μουντιάλ των ΗΠΑ (και που αρχηγός της εθνικής ήταν μέχρι πρότινος ο Βαλντεράμα, ο οποίος στους διεθνείς αγώνες απειλούσε με περίστροφο τους παίκτες που δεν υπάκουαν στις εντολές του) ­ οι οπαδοί υπόκεινται σε έλεγχο οπλοφορίας. Αλλά και πάλι, κάθε φορά που η Independiente Santa Fe βάζει γκολ εναντίον της Deportivo Cali, όλο και κάποιος πανηγυρικός πυροβολισμός θα πέσει στις κερκίδες. Βάσει των εκθέσεων της UEFA οι ευρωπαϊκές χώρες με ανοικτά εμφύλια μέτωπα δεν εξάγουν χουλιγκανισμό. Υπό τις ανάλογες προϋποθέσεις θα μπορούσαν λοιπόν να προετοιμάσουν κάποια μεγάλη διοργάνωση. Το ρίσκο ότι οι μισοί οικοδεσπότες θα σαμποτάρουν τους άλλους μισούς είναι όμως είναι υψηλό...

7,9 μπύρες την ημέρα τον φόβο κάνουν πέρα

Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι κεντρικές και βόρειες χώρες της Ευρώπης. Στην Αγγλία, στη Γερμανία, στην Ολλανδία, στη Γαλλία το ποδόσφαιρο παίρνει εθνικές διαστάσεις. Τίποτε δεν είναι τυχαίο. Τέσσερις πρώην αποικιοκράτες που βάσισαν την ποδοσφαιρική τους ανάπτυξη στους έγχρωμους παίκτες προσπαθούν με νύχια και με δόντια (χωμένα βαθιά στον λαιμό των αντιπάλων) να κρατηθούν στην κορυφή. Οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και τα άθλια καιρικά φαινόμενα δημιουργούν στρατιές φιλάθλων που συνδυάζουν τα τρία δυσοίωνα «Α»: Απελπισμένοι - Άνεργοι - Αλκοολικοί οπαδοί, που ψάχνουν μια πρόχειρη δικαιολογία για να αισθανθούν εθνικά υπερήφανοι αλλά και έναν τρόπο εναλλακτικών διακοπών. Μία εβδομάδα σε βελγικές φυλακές με όλα τα έξοδα πληρωμένα και τελική ποινή την απέλαση από το ξένο κράτος δεν είναι και η χειρότερη λύση για έναν άνθρωπο που ούτως ή άλλως δεν επρόκειτο να (ξανα)ταξιδέψει ποτέ.

Οι χούλιγκαν των χωρών αυτών είναι και οι πιο επικίνδυνοι. Το ημερήσιο πρόγραμμά τους ξεκινά από τις εννέα το πρωί με πρωινό που σερβίρεται σε ψηλό ποτήρι τοποθετημένο για μία ώρα στην κατάψυξη. Ως το μεσημέρι τα άδεια αλουμινένια κουτιά μπίρας έχουν σχηματίσει έναν μικρό όγκο στο ύψος του Λόφου Σκουζέ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ανάμεσα στους «Βόρειους» ­ ακόμη και στους αγώνες της Φόρμουλα 1, όπου τα ένστικτα είναι σαφώς πιο εξημερωμένα ­ 15.000 οπαδοί καταφέρνουν να καταναλώσουν σε μία ημέρα περισσότερα από 120.000 λίτρα μπίρας (αναλογία: 7,9 λίτρα ανά οπαδό). Ως το τέλος των αγώνων οι περισσότεροι μοιάζουν περισσότερο με μολότοφ με πόδια παρά με οπαδούς πολιτισμένων ομάδων. Το αλκοόλ ­ λένε οι γιατροί ­ είναι η πιο επικίνδυνη ουσία από εκείνες που προκαλούν εξάρτηση: αφαιρεί κάθε αίσθημα πόνου, ηθικών αναστολών και την αίσθηση της πραγματικότητας.

Η θεά μπάλα θέλει θυσίες

Κατηγορία τέταρτη. Εδώ τα χαμόγελα παγώνουν. Αγώνας μεταξύ Βάσκο ντα Γκάμα και Κορίνθιανς. Ετος 1994. Ο επόπτης σφυρίζει οφσάιντ. Οι γηπεδούχοι ουρλιάζουν. Ο επόπτης τούς αγνοεί. Λίγα λεπτά αργότερα δίπλα στην πλάγια γραμμή του γηπέδου έχει ανοίξει ένας κρατήρας βάθους 50 εκατοστών και ο επόπτης κείται ­ ως εκ θαύματος ­ ελαφρά τραυματισμένος από το ανατιναγμένο χώμα. Ο υπαίτιος οπαδός ξανακάθεται στη θέση του τυλίγοντας όλο φυσικότητα το αντιαρματικό Μπαζούκας στη σακούλα του! Είχε απλώς εκφράσει τον εκρηκτικό του χαρακτήρα λόγω μιας κατάφωρης αδικίας.

Πρωτάθλημα Βραζιλίας. Πρωτάθλημα Αργεντινής. Μεξικό. Πρωταθλήματα χωρών πάμπτωχων με τεράστια ποσοστά αναλφαβητισμού, ανεργίας και διαφθοράς. Το ποδόσφαιρο σε αυτές τις περιπτώσεις καλείται να «λύσει» τις κοινωνικές διαφορές.

Οι φτωχοί δεν περιμένουν απαραίτητα τη μεγάλη μεταγραφή. Απλώς να πετύχουν ένα γκολ με τη βοήθεια του Θεού κατά του πλούσιου αντιπάλου. Για να μπορέσουν να τιμήσουν την οικογένειά τους, την πόλη τους, τη θρησκεία τους. Στη Βραζιλία σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 120 αιρέσεις για 158.739.257 κατοίκους, που μιλούν τέσσερις διαφορετικές γλώσσες, είναι χωρισμένοι σε εννέα φυλές, ενώ τα 32.000.000 εξ αυτών πάσχουν από χρόνια ασιτία. Ο καλύτερος ποδοσφαιριστής του κόσμου για το 1999, ο Ριβάλντο, φορά μασέλα επειδή, όταν ήταν μικρός, έπεσαν τα δόντια του λόγω του υποσιτισμού. Στην Αργεντινή υπάρχουν 36.737.664 άνθρωποι χωρισμένοι σε τέσσερις λαούς, που μιλούν πέντε γλώσσες, έχουν (επισήμως) τέσσερις θρησκείες, ενώ το 25,5 του πληθυσμού βρίσκεται κάτω ­ πολύ κάτω ­ από τα όρια της ανέχειας. Μια νίκη στο ποδόσφαιρο σημαίνει κάτι πολύ πιο ιερό από τρεις βαθμούς στο πρωτάθλημα. Σημαίνει ότι για μία εβδομάδα η πόλη θα έχει κάτι να γιορτάζει. Κάτι που θα την κάνει να ξεχωρίζει από τις άλλες. Που θα την κρατάει ζωντανή. Και ο παίκτης που θα βάλει το γκολ θα είναι «ευλογημένος από τον Θεό». Η φωτογραφία του Μαραντόνα υπάρχει ακόμη κρεμασμένη στον τοίχο κάθε σπιτιού, κάθε μαγαζιού, κάθε δημόσιας υπηρεσίας της Αργεντινής. Οταν ο αθλητισμός μπλέκει με την πολιτική, τη φτώχεια, τη θρησκεία και τα όνειρα ενός λαού, δύσκολα βγάζεις άκρη.

Παραδείγματα χουλιγκανισμού σε τέσσερα κράτη

Στο Βέλγιο, προβλήματα βίας στα γήπεδα δημιουργούσαν οι οπαδοί κυρίως τεσσάρων ποδοσφαιρικών ομάδων: της Anderlecht, της Andwerp, της Club Brugge, και της Standard Liege κυρίως σε αγώνες εκτός έδρας. Μετά τα δραματικά γεγονότα του σταδίου του Heysel (αγώνας μεταξύ Juventus και Liverpool το 1985 στον οποίο σκοτώθηκαν 39 άτομα και τραυματίστηκαν 470 άτομα), η Αστυνομία του Βελγίου έλαβε εξαιρετικά αυστηρά μέτρα στα οποία συμπεριλαμβανόταν η υπερβολικά αυστηρή αστυνόμευση των αγώνων, η χρήση καμερών στα ποδοσφαιρικά γήπεδα, η απαγόρευση εισόδου σε κάποιους «σεσημασμένους» οπαδούς και ο διαχωρισμός των αντίπαλων φιλάθλων.

Στη Γερμανία, η βίαιη συμπεριφορά των χούλιγκαν παρουσιάζει άμεση διασύνδεση μεταξύ άλλων, και με νεοναζιστικές εκδηλώσεις. Εντούτοις, κατά τον Volker Ritner τα ναζιστικά σύμβολα χρησιμοποιούνται από τους χούλιγκαν περισσότερο ως πρόκληση ενάντια στο κράτος και την Αστυνομία παρά ως συνειδητή ιδεολογική στάση. Κατά τους γερμανούς επιστήμονες, οι γερμανοί οπαδοί είναι δυνατό να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: α) ο καταναλωτής οπαδός, β) ο ποδοσφαιρικός οπαδός και γ) ο οπαδός που αναζητά την περιπέτεια και βίαιες εμπειρίες. Σύμφωνα με την άποψη γερμανών επιστημόνων, η προσπάθεια της Αστυνομίας να ελέγξει τους οπαδούς έχει συχνά τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα, διότι ο σκοπός των οργανωμένων οπαδών είναι να προκαλούν και να επιδιώκουν την αντιπαράθεση αυτή.

Στην Ιταλία, οι πρώτες οργανωμένες ομάδες χούλιγκανς, εμφανίζονται, περί τις αρχές της δεκαετίας του ’70 στην Ρώμη καθώς και στις μεγάλες πόλεις της Β. Ιταλίας και ονομάζονται Ultras. Οι ultras ενδιαφέρονται για το θέαμα που προσφέρουν από τις κερκίδες και για αυτό η εμφάνιση γιγαντιαίων πανό, η ρίψη βεγγαλικών και κροτίδων αποτελεί μέρος της προσπάθειας τους να επιτύχουν, κατ’ αρχήν, συμβολική νίκη επί των αντιπάλων τους. Αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι ότι στην αναβάθμιση της οργάνωσης τους συνέβαλαν σημαντικά φίλαθλοι που προέρχονται από ακροδεξιές ή ακροαριστερές οργανώσεις καθώς και μέσω της συνεννόησή τους μέσω του περιοδικού «Supertifo», αλλά και του διαδικτύου. Μετά το 1989 αυξήθηκαν οι συλλήψεις και οι παρατηρήσεις από την Αστυνομία και, ακολούθως, παρατηρήθηκε μια μεταφορά των βίαιων επεισοδίων έξω από το χώρο του γηπέδου, πριν ή μετά τον αγώνα.

Στην Αργεντινή, Boca Juniors (χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις) και River Plate (ψηλότερες κοινωνικές τάξεις).Το ποδόσφαιρο είναι ο μόνος χώρος στον οποίο έχουν πρόσβαση οι χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις, λόγω της μεγάλη φτώχειας που επικρατεί. Το γήπεδο χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό ως χώρος διαμαρτυρίας ενάντια στη φτώχεια και στο χάσμα των κοινωνικών τάξεων. Αρχικά η αστυνομία χρησιμοποιούσε τους χούλιγκανς για αντίσταση στη στρατιωτική εξουσία. Τώρα όμως η ίδια η αστυνομία αποτελεί την εξουσία στα μάτια των οπαδών

Νόμοι που εισήχθησαν κατά του χουλιγκανισμού τα τελευταία χρόνια

Βέλγιο: Ένα πρόσφατο νομοσχέδιο επιτρέπει στους αστυνομικούς τις «προληπτικές συλλήψεις» όσων δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις τους και επιπλέον καθορίζει ένα σύστημα «γρήγορης εκδίκασης» με το οποίο οι εναγόμενοι μέσα σε έξι ημέρες περνούν από δίκη.

Τσεχία: Τα μέτρα στο εσωτερικό της χώρας είναι ήδη αυστηρά και αποτελεσματικά. Ως εκ τούτου δεν ελήφθησαν νέα μέτρα για τους φιλάθλους (και πιθανούς ταραξίες) που θα ταξίδευαν στο εξωτερικό.

Δανία: Όσοι μετέχουν σε επεισόδια δεν ξαναμπαίνουν στη χώρα. Απλά πράγματα.

Αγγλία: Όσοι Άγγλοι έχουν καταδικαστεί για χουλιγκανισμό στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό δεν μπορούν να βγουν από τη χώρα. Ισχύει από το 1999.

Γαλλία: Από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1998 επιτράπηκαν διά νόμου οι ομαδικές συλλήψεις οπαδών, αλλά δεν προβλέπονται περιοριστικά μέτρα.

Γερμανία: Η πιο αυστηρή νομοθεσία της Ευρώπης «προσφέρει» μια μεγάλη σειρά ποινών στους δικαστές, ανάμεσα στις οποίες και η κατάσχεση διαβατηρίων και αστυνομικών ταυτοτήτων.

Ιταλία: Το θέμα βρίσκεται ακόμη υπό μελέτη επειδή η χώρα αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα εσωτερικού χουλιγκανισμού. Οι καταδικασμένοι ταραχοποιοί έχουν κάθε λόγο να φοβούνται το τελικό πόρισμα.

Ολλανδία: Ειδικά για το Euro2000 επιτρέπονται τα περιοριστικά μέτρα, οι προληπτικές συλλήψεις και οι ­ α λα Βέλγιο ­ γρήγορες προσαγωγές.

Νορβηγία: Εδώ ο χουλιγκανισμός είναι άγνωστη λέξη. Υπάρχουν μόνο οι προβλεπόμενες από το σύνταγμα κυρώσεις.

Πορτογαλία: Άλλη μία τυχερή χώρα. Αραιά και πού σημειώνεται κάποιο βίαιο σκηνικό, κυρίως σε αγώνες στη Λισαβόνα. Οπότε οι αστυνομικές διατάξεις αρκούν για να πατάξουν «όσους προσβάλλουν τη δημόσια τάξη».

Ρουμανία: Τίποτε ιδιαίτερο από πλευράς νομοθεσίας. Ούτως ή άλλως πάντως δεν είναι καθόλου ευχάριστο να σε συλλαμβάνουν οι ρουμάνοι αστυνομικοί για «δημόσια διατάραξη».

Σλοβενία: Κανένας νόμος.

Ισπανία: Οταν ξεσπούν επεισόδια, παίρνουν τη μορφή εμφυλίου πολέμου. Χουλιγκανισμός με άλλοθι τις εθνικές διαφορές είναι πολύ βίαιη κατάσταση. Γι' αυτό και υπάρχουν πολλά προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα.

Σουηδία: Τίποτε ιδιαίτερο. Σποραδικά κρούσματα βίας αντιμετωπίζονται με τις ισχύουσες αστυνομικές διατάξεις.

Τουρκία: Μετά τη δολοφονία των άγγλων οπαδών η κυβέρνηση εξετάζει την αύξηση των μέτρων κατά της βίας στα γήπεδα, αλλά για την ώρα δεν έχει αποφασιστεί τίποτε.

Γιουγκοσλαβία: Οι φίλαθλοι του Ερυθρού Αστέρα και της Παρτιζάν Βελιγραδίου έχουν πολύ κακή φήμη, όμως δεν έχουν ληφθεί ιδιαίτερα μέτρα κατά της βίας.

Τούρκοι: Εχουν το (κακό) όνομα λόγω Γαλατάσαραϊ, όμως ακόμη δεν έχουν παρουσιαστεί οργανωμένα «εθνικά» κρούσματα.

Γιουγκοσλάβοι: Η μετανάστευση των περισσοτέρων φαίνεται να εξευρωπάισε τα ήθη τους. Η φήμη όμως παραμένει.