Τρόποι αντιμετώπισης...

 

Τι εφαρμόζεται στην Βρετανία

Πηγές:

«Χουλιγκανισμός στα γήπεδα» διατριβή Φερεντίνου Χριστίνα- Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Παναγιωτόπουλος, Δ., (2005), Αθλητικό δίκαιο συστηματική θεμελίωση- εφαρμογή, Αθήνα

http://www.anixneuseis.gr/?p=113288

http://www.makthes.gr/news/sports/134537/

 Η Αγγλία είναι μια χώρα που τη δεκαετία του 60 ταλανιζόταν από επεισόδια χουλιγκανισμού. Οι τραγωδίες του Χίλσμπορο το 1985 και του Χείζελ το 1989 ήταν ορόσημα στην εφαρμογή του νέου νόμου από την τότε κυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ.  Σήμερα η Αγγλία, έχει σίγουρα τους σκληρότερους νόμους, οι οποίοι όμως εφαρμόζονται με τη βοήθεια των ίδιων των συλλόγων, ανεξάρτητα από το κόστος.

Ως ειδικά αθλητικά αδικήματα θεσπίζονται.

·        η ρίψη οποιουδήποτε αντικειμένου προς τον αγωνιστικό χώρο ή εναντίον άλλου ατόμου,

·        η παράνομη είσοδος στον αγωνιστικό χώρο με σκοπό να παρεμποδίζεται η ομαλή τέλεση της εκδήλωσης,

·        η βιαιοπραγία κατά άλλου, ανεξάρτητα αν από αυτή επήλθε σωματική βλάβη,

·        η εξύβριση ή η κατοχή ή η χρήση αντικειμένων που μπορούν να προκαλέσουν σωματικές βλάβες, ή η διάθεση βεγγαλικών, καπνογόνων, κροτίδων ή γενικά εύφλεκτων υλών.

Τα παραπάνω αδικήματα χαρακτηρίζονται ως πράξεις βίας κατά την διάρκεια του αγώνα και προβλέπεται ποινή φυλάκισης μέχρι δύο έτη και χρηματική ποινή. Για τα αδικήματα αυτά θεσπίζεται η απαγόρευση «της χρηματικής μετατροπής της ποινής» και κατ' επέκταση και η δυνατότητα συλλογικής εξαγοράς από τις οργανωμένες ομάδες εφ" όσον ο δράστης έχει ήδη καταδικαστεί αμετάκλητα για πράξη που προβλέπεται από τις διατάξεις του νόμου αυτού. Σε περίπτωση καταδίκης κάποιου για τα παραπάνω αδικήματα, θεσπίζεται και παρεπόμενη ποινή με βάση την οποία στερείται του δικαιώματος παρακολούθησης αγώνων για χρονικό διάστημα τριών μηνών έως δύο χρόνια . Με την ίδια απόφαση το δικαστήριο επιβάλλει στον υπαίτιο την υποχρέωση να εμφανίζεται, όσο διαρκεί η απαγόρευση, πριν από την έναρξη του αγώνα στο αστυνομικό τμήμα της κατοικίας ή διαμονής του και να παραμένει εκεί καθ' όλη τη διάρκεια του, η παράβαση των υποχρεώσεων για την ποινή αυτή τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο μηνών χωρίς μετατροπή.

Όσο κι αν ακούγεται παράξενο για την ελληνική ποδοσφαιρική νοοτροπία, οι ομάδες είναι αυτές που δίνουν τις λίστες με τα ονόματα των ταραξιών στην αστυνομία, η οποία στη συνέχεια τους φακελώνει με την ακριβή έννοια του όρου. Κάθε θέση, κάθε "καρεκλάκι" στα αγγλικά γήπεδα έχει "ονοματεπώνυμο". Τα εισιτήρια δεν καταλήγουν σε απρόσωπους φιλάθλους που σπεύδουν να φωνάξουν υπέρ της ομάδας τους. Έτσι, είναι πιο εύκολος ο έλεγχος από τα κλειστά κυκλώματα ασφαλείας. Παράλληλα οι μυστικές υπηρεσίες του κράτους συνεργάζονται στενά με την αστυνομία και τους συλλόγους, ενώ απαγορεύεται η είσοδος στα γήπεδα ακόμη και σε άτομα τα οποία απλά θεωρούνται ύποπτα για πρόκληση επεισοδίων. Επίσης άτομα που προκαλούν επεισόδια και αναγνωρίζονται από φωτογραφίες συλλαμβάνονται αμέσως και περνούν από δίκη (πρόσφατα υιοθετήθηκε αυτό το μέτρο και στις Ιταλία, Ισπανία όπου ο χουλιγκανισμός έχει έντονη παρουσία).

Μετά τα επεισόδια στο Ευρω-2000 και στην Κωνσταντινούπολη που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο δύο οπαδών της αγγλικής Λιντς (μαχαιρώθηκαν από Τούρκους οπαδούς της τούρκικης Γαλατασαράι) η βρετανική κυβέρνηση ψήφισε νόμο όπου  ο αρμόδιος για τον αθλητισμό υπουργός και ο υπουργός προστασίας του πολίτη για λόγους δημόσιας τάξης η δημοσίου συμφέροντος μπορούν να αποφασίζουν και να εκτέλούν σε εξαιρετικές περιπτώσεις:

·        Την απαγόρευση διάθεσης εισιτηρίων για οποιονδήποτε αγώνα η την χρονική μετάθεση οποιουδήποτε αγώνα.

·        Την αφαίρεση των διαβατηρίων από χούλιγκαν και υπόπτους, για την απαγόρευση μετακίνησης στην έδρα αντίπαλης ομάδας με σκοπό την αποφυγή επεισοδίων σε παιχνίδια αγγλικών ομάδων στην Ευρώπη.

·        Την αλλαγή του τόπου διεξαγωγής μιας αθλητικής συνάντησης.

·        Την λήψη κάθε πρόσφορου προληπτικού μέτρου, αν αυτό απαιτείται για την αποτροπή επεισοδίων.

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα

Στο πεδίο του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου, οι κόντρες των επιχειρηματιών - παραγόντων συντηρούν εδώ και χρόνια μια παρασκηνιακή κατάσταση την οποία η Πολιτεία παρακολουθεί, ανήμπορη να εφαρμόσει (τους υπάρχοντες) νόμους και κανόνες. Η διαφθορά που επικρατεί , με την υπέρ εξέχουσα προβολή από τα ΜΜΕ δημιουργεί τάσεις πόλωσης ιδανικούς για την δημιουργία εδάφους άσκησης βίας όχι μόνο από οργανωμένες – και συχνά μη ποδοσφαιρικές παρατάξεις – αλλά και από απλούς οπαδούς.

Ο νόμος  4049/ΦΕΚ 35/Α/23.2.2012: «Αντιμετώπιση της βίας στα γήπεδα, του Ντόπινγκ, των προσυνεννοημένων αγώνων και λοιπές διατάξεις» είναι ο βασικός νόμος που ισχύει στην Ελλάδα. Συχνά όμως η περιορισμένης έκτασης εφαρμογή του οδηγεί απλά σε αποτελέσματα …απλής ατιμωρησίας.

Ηλεκτρονικό εισιτήριο και κάμερες στα... χαρτιά

Η εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας, ήταν η απαίτηση του υφυπουργού Αθλητισμού σε πρόσφατη συνάντησή του με εκπροσώπους των ποδοσφαιρικών αρχών. Μόνο, που οι αναφορές στο ηλεκτρονικό ονομαστικό εισιτήριο, στο κλειστό κύκλωμα καμερών στα γήπεδα, η μετατροπή των συνδέσμων οργανωμένων οπαδών σε λέσχες και η αυστηροποίηση των ποινών, πέρα από περιγραφή νόμων, που ουδέποτε εφαρμόστηκαν σε πλήρη διάσταση, συνθέτουν "πονεμένες ιστορίες" ενός όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος.

Τον Μάιο του 2007, ένα χρόνο μετά την θέσπιση του λεγόμενου "νόμου Ορφανού", με το περίφημο ιδιώνυμο, αποφασίστηκε η εγκατάσταση καμερών στα γήπεδα, αλλά και η θεσμοθέτηση κάρτας φιλάθλου και ηλεκτρονικού προσωπικού εισιτηρίου, με το συνολικό κόστος τοποθέτησης σε 22 γήπεδα να έχει υπολογιστεί στα 21 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 14 εκατομμύρια για το ηλεκτρονικό εισιτήριο.

Οκτώ χρόνια μετά, τα μισά γήπεδα της Σούπερ λίγκας δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που εμπεριέχονται στο νόμο. Τα μοναδικά γήπεδα που έχουν τις απαιτούμενες υποδομές είναι αυτά της Τούμπας, του "Απ. Νικολαΐδης", του "Γ. Καραϊσκάκης", του Περιστερίου και της Κέρκυρας χωρίς πάντως το σύστημα του ηλεκτρονικού εισιτήριου να είναι συμβεβλημένο με την -υποδεικνυόμενη από την πολιτεία- εταιρεία. Από τα υπόλοιπα γήπεδα, που φιλοξενούν φέτος αγώνες της Σούπερ λίγκας, χωρίς ηλεκτρονικό εισιτήριο και κάμερες είναι οι έδρες του ΟΦΗ, του Πανθρακικού και της Καλλονής. Χωρίς ηλεκτρονικό εισιτήριο είναι τα γήπεδα της Ξάνθης, της Βέροιας, του Πλατανιά και του Παναιτωλικού, ενώ χωρίς κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης είναι το γήπεδο του Αστέρα Τρίπολης. Στα γήπεδα στα οποία αγωνίζονται ο Πανιώνιος, ο Λεβαδειακός και ο Εργοτέλης λειτουργεί το ηλεκτρονικό εισιτήριο αλλά οι κάμερες, ενώ υπάρχουν, παρουσιάζουν προβλήματα, λόγω μη συντήρησης.

Ακόμη και στο μεγαλύτερο στάδιο της χώρας, στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας δεν έχει τοποθετηθεί ηλεκτρονικό ονομαστικό εισιτήριο, ενώ και οι 80 κάμερες που έχουν τοποθετηθεί παραμένουν ανενεργές, καθώς δεν υπάρχει… έγγραφο παραλαβής!

Κατάργηση συνδέσμων; Μια διαδικασία.. δεκαετίας

Η ιστορία -της ουσιαστικά κατάργησης- των συνδέσμων με τη μετατροπή τους σε λέσχες φιλάθλων που τελούν υπό την ευθύνη των διοικήσεων των ΠΑΕ, με ονομαστικές λίστες μελών, ετήσια κατάθεση ποινικών μητρώων, τήρηση βιβλίων εσόδων-εξόδων και άλλων μέτρων που υπάγονται στον αστικό κώδικα περί σωματείων είναι μια ιστορία που… κρατά χρόνια.

Η πρώτη απόπειρα για τη διάλυση των συνδέσμων έγινε πριν από δέκα χρόνια από την Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού, αλλά με παρέμβαση του τότε γ.γ. Αθλητισμού, Νίκου Εξαρχου, ουδέποτε εφαρμόστηκε.

Το θέμα, επιχείρησε να επαναφέρει τον Ιούλιο του 2011 ο τότε υφυπουργός Αθλητισμού Παύλος Γερουλάνος, προτείνοντας την αναστολή λειτουργίας των συνδέσμων και την -σε ορίζοντα ενός χρόνου- μετατροπή τους σε λέσχες, υπό την ευθύνη των ομάδων και τον έλεγχο της ΓΓΑ. Ανάλογη κίνηση επιχειρήθηκε και από τον μέχρι πρότινος υφυπουργό Αθλητισμού Γιάννη Ανδριανό, με αμφότερες τις προσπάθειες να σταματούν σε δημόσια διαβούλευση νομοσχεδίων, που δεν προχώρησαν λόγω αλλαγής κυβέρνησης. Πλέον, μετά τις εξαγγελίες του νυν υφυπουργού αθλητισμού Σταύρου Κοντονή, η πρόταση για μετατροπή των συνδέσμων σε λέσχες είναι και πάλι στο τραπέζι.

Τι θα πρέπει να γίνει…

Το σίγουρο είναι ένα: απαιτείται ενιαία στρατηγική από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σε ένα σχεδιασμό βάθους χρόνου, αντί περιστασιακών ημιμέτρων και «μεταρρυθμιστικών ενέσεων» που απλά μεταθέτουν ευθύνες και πρόβλημα.

Παραθέτουμε την άποψη του καθηγητής κοινωνιολογίας Ιωάννη Ζαϊμάκη:

Χρειάζεται πάρα πολύ δουλειά για να μπορέσει ο κάθε οπαδός να επισκέπτεται την έδρα οποιασδήποτε αντίπαλης ομάδας. Μου έκανε εντύπωση η απόφαση και τα μέτρα όπως το να κλείσουν οι σύνδεσμοι οπαδών ή να υπαχθούν στις ΠΑΕ. Οι ΠΑΕ είναι πιο διεφθαρμένες από τους συλλόγους οπαδών. Εγώ θα έλεγα πως πρέπει να γίνει ακριβώς το αντίθετο, να κοπεί δηλαδή ο ομφάλιος λώρος των ΠΑΕ με τους οπαδούς, να μιλήσουμε για την ανεξαρτητοποίηση των συνδέσμων οι οποίοι θα ελέγχονται με κάποιους τρόπους.

Για εμένα η λύση δεν είναι τα κατασταλτικά μέτρα ούτε να κάνουμε τα γήπεδα κλουβιά στα οποία όλοι οι οπαδοί θα παρακολουθούνται, αυτό δεν είναι το ιδανικό. Θεωρώ πως χρειαζόμαστε μια εναλλακτική ποδοσφαιρική παιδεία, η οποία θα ξεκινήσει από την εκπαίδευση, από την κοινότητα, από το σχολείο. Χρειάζεται να μελετήσουμε και να κατανοήσουμε σε βάθος τα προβλήματα για την επίτευξη κοινών λύσεων οι οποίες είναι αποδεκτές από όλους. Να ελέγξουμε τις εκφορές του οπαδικού τύπου και να περιορίσουμε την οπαδική βία που εμφανίζεται σε έντυπα και στα social media. Να πραγματοποιηθούν τεχνικές παρεμβάσεις σε επίπεδο ισονομίας και ισοπολιτείας, για παράδειγμα να αναβαθμιστεί το σώμα των αθλητικών δικαστών, αλλά κυρίως να εφαρμοστούν οι νόμοι για όλους, ανεξαρτήτως πολιτικού κόστους.

Στο ελληνικό ποδόσφαιρο κυριαρχεί η ατιμωρησία, δεν τολμά κανένας να υποβιβάσει μια ελληνική ομάδα στην Β’ εθνική, όπως έγινε στην Ιταλία γιατί αυτό έχει πολιτικό κόστος. Κάποτε πρέπει τους αυστηρούς νόμους που έχουμε να τους εφαρμόσουμε, υπερβαίνοντας τα πελατειακά δίκτυα που ξέρουμε πάρα πολύ καλά πως υπάρχουν ανάμεσα στους μεγαλοπαράγοντες και στο πολιτικό σύστημα.

Πιθανώς η κυβέρνηση αυτή της αριστεράς, που δεν έχει ένα παρελθόν πελατειακών σχέσεων, να κάνει κάτι. Πρέπει όμως να καταλάβει ότι δεν μόνο θέμα πολιτικής βούλησης είναι βαθύτερα πράγματα που πρέπει να κατανοηθούν για να οργανωθεί ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός.

Πρέπει να φτιάξουμε σωματεία βιώσιμα, δεν μπορεί το κράτος να χρηματοδοτεί τα χρέη των διαφόρων ΠΑΕ, όπως γινόταν πριν μερικά χρόνια ή να ρυθμίζει σκανδαλώδεις νόμους για να διαχειριστεί τέτοιου είδους οικονομικά ζητήματα. Πρέπει να δώσουμε έμφαση στο ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο και πρέπει τα σωματεία να μπορούν να βάλουν τον πήχη εκεί που μπορούν.

Συνεπώς χρειάζονται τεράστιες αλλαγές αλλά η βασική φιλοσοφία είναι πως χρειάζεται ένας συνδυασμός από τη μία άμεσων μέτρων, ώστε να αισθανθεί ο πολίτης ότι κάτι έχει αλλάξει σ’ αυτόν τον διεφθαρμένο χώρο που αντανακλά το διεφθαρμένο κρατικοδίαιτο καθεστώς της Ελλάδα, από την άλλη μακροπρόθεσμες σταθερές λύσεις οι οποίες απαιτούν χρόνο μελέτη καθώς και την ανάπτυξη κέντρων παρόμοιων του εξωτερικού – κέντρο μελετών των σπορ και κέντρο μελέτης και καταπολέμησης της οπαδικής βίας.